Connect with us

Lajme nga vendi

Shfrytëzimi i energjisë diellore në Maqedoninë e Veriut

Published

on

Përdorimi i teknologjisë diellore për nxehtësi duhet të ishte krejt i thjeshtë në Maqedoninë e Veriut. Por subvencionet e pakta dhe rregulloret e pamjaftueshme pengojnë projektet megjithë përfitimet ekonomike.

    Hoteli “Drim” mbi liqenin piktoresk të Ohrit rikonstruktoi së fundi sistemin e ngrohjes dhe të ftohjes. Edhe pse për një dekadë, ky hotel përdorte kaldajat – një zgjedhje praktike energjie për bojlerët dhe sistemin e ajrit të kondicionuar – vendosi të kalonte tek teknologjia termike diellore. Ndryshe nga sistemet fotovoltaike, të cilat i shndërrojnë rrezet e diellit në energji elektrike, modulet termike diellore prodhojnë energjinë që u nevojitet pajisjeve ngrohëse dhe ftohëse.

Menaxheri i hotelit, Krste Blazheski, i tha DW se rritja me 10% e energjisë elektrike këtë vit, u kushtoi atyre një investim prej 170.000 eurosh, që u deshën për të instaluar sistemin e ri të paneleve diellore dhe fotovoltaike. “Fitimet nga ky investim mund të merren pas 3 ose 4 vitesh” – thotë Blazheski. “Atëherë do të kemi energji falas”.

Nord-Mazedonien | Hotel Drim am OhridseeHoteli “Drim”

Megjithatë, investimi i “Drim” në teknologjinë diellore termike e kalon atë automatikisht tek pakica. Sipas hulumtimit të Deutsche Welle, sponsorizuar nga “European Journalism Fund”, shumë kompani dhe qytetarë janë të etur për tranzicion, nga energjia tradicionale, tek ajo e rinovueshme. Por subvencionet e pakta të qeverisë për investime të këtij lloji, përfshirë këtu edhe kontraktorët e palicencuar që bllokojnë tregun me mallra dhe shërbim nën kosto, e zbehin optimizmin.

Photovoltaikanlage, Solarstromanlage auf dem Dach eines Bauernhofes bei Plattling, Niederbayern, Bayern, Deutschland, Europa, ÖffentlicherGrund, Europa

“Diell maqedonas për energjinë maqedonase”: kështu njoftoi në vitin 2018 ish-kryeministri Zoran Zaev, duke theksuar se vendi duhet të përdorë diellin bujar, me qëllim që të përfitojë ekonomikisht. Katër vite më vonë, shteti ballkanik, flamuri i të cilit ka në përbërje një diell vezullues – po ecën me vështirësi drejt synimeve ambicioze për prodhimin e energjisë elektrike nga panelet diellore dhe fotovoltaike.

Një ndër vendet me më shumë diell në botë

Sipas Zyrës Shtetërore të Statistikave familjet maqedonase instaluan gjatë vitit 2019 rreth 80 mijë panele diellore. Një zgjerim më masiv është i mundshëm, sepse me 280 ditë me diell në vit, Maqedonia e Veriut ka të drejtë të krenohet më shumë se vendet e tjera. Megjithatë raporti më i fundit i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë së Rinovueshme bëri të ditur se më pak se 2% e energjisë vendase prodhohet aktualisht nga energjia diellore, një nga nivelet më të ulëta në Europë.

Advertisement

“Eko-svest”, organizata jo-fitmprurëse për informacion dhe kërkim mjedisor, e cila kohët e fundit nisi fushatën për planifikimin e energjisë inteligjente, pretendon se instalimi i paneleve diellore në vetëm 1% të territorit të vendit, mund ta bëjë të pavarur energjinë e vendit. Me sa duket, interesi i qytetarëve nuk mungon.

Nord-Mazedonien | Solar Panele auf Dach

“90% e qytetarëve besojnë se energjia diellore mund të përdoret shumë më tepër për të përmbushur nevojat që kemi” – thotë Ana Colovikj Leshoska, drejtuese e “Eko-Svest”. Dhe afërsisht e njëjta përqindje beson se duhet të ketë më shumë investime në pavarësinë e energjisë, shton ajo.

Shumë pak subvencione

Mbështetja e pamjaftueshme për investitorët është një pengesë e madhe, thonë njëzëri ekspertët dhe sipërmarrësit. Deri tani, subvencionet kanë qenë të vogla. Rreth 80 mijë euro në vit u janë shpërndarë familjeve që kanë instaluar panele diellore, që do të thotë se një familje merr nga 150-300 euro për të mbuluar kostot e instalimit.

Sistemet shtëpiake, që zakonisht përbëhen nga një ose dy module, kushtojnë rreth 500 euro për panel. Një kolektor i vetëm mundëson afërsisht 150 litra ujë të nxehtë në ditë. “Kjo nuk është asgjë, duke marrë parasysh nevojat e vendit” – thotë Ilija Nasov, drejtor i grupit lobues industrial “Solar Maqedonia”. Për më tepër, si rezultat i kufizimeve të vendosura në fondet e shtetit nga pandemia COVID-19,

Ministria e Ekonomisë në Maqedoninë e Veriut ka konfirmuar se nuk do të ketë ndihmë shtetërore për sistemet termike diellore gjatë gjithë këtij viti.

Advertisement

Kostoja e teknologjisë së paneleve diellore ka çuar në krijimin e të ashtuquajturave “kompani fantazmë”, të cilat ofrojnë një punë të dobët, me materiale me cilësi të ulët, kryesisht të prodhuar në Kinë. “Njerëzit duan që t’i blejnë këto pajisje sa më lirë që të jetë e mundur. Shpeshherë ata bëjnë gabimin e investimit në cilësi shumë të ulët” – thotë Sanja Popovska Vasilevska, nga Agjencia maqedonase e Mbrojtjes së Konsumatorit. Kompanitë “mbijnë” nga hiçi, përfundojnë punën dhe ditën tjetër zhduken nga qarkullimi, thotë ajo. Shumë shpejt, sistemi i tubacioneve digjet ose del jashtë funksionit. Kur konsumatorët shkojnë të zhgënjyer tek agjencia, është thuajse e pamundur për t’i gjurmuar këto kompani, ndërkohë që klientët humbin paratë e tyre, thotë Popovska Vasilevska.

Ligje të reja për furnizuesit e pandershëm

Ilija Nasov nga “Solar Macedonia” ka bindjen se legjislacioni aktual ka nevojë për ndryshime urgjente. Sipërmarrësit e palicensuar nga shteti nuk duhet të përfitojnë asnjë subvencion. Ai gjithashtu thekson se tregtarët e pandershëm, të cilët importojnë materiale me cilësi të ulët për panelet të mos pranohen në dogana, ndërkohë që prodhuesit vendas si “Camel Solar” dhe “Plasma” paguajnë taksë prej 18% për importin e lëndëve të para që nevojiten për panelet diellore.

Vietnam | Solaranlage in Hanoi

“Nuk ka mekanizma kontrollues” – evidenton Nasov. Grupi lobues i industrisë organizon kurse dhe lëshon certifikata për instaluesit e licensuar. 80 vetë janë trajnuar gjatë 3 viteve të fundit. Megjithatë, 200 instalues të licensuar në shkallë vendi janë shumë pak, thotë shoqata.

“Kur instalohen sisteme fotovoltaike, situata ndryshon krejtësisht” – shpjegon Marko Bislimoski, kreu i Komisionit Rregullator të Energjisë në Maqedoninë e Veriut. Para se t’i drejtohen Komisionit për aplikimin e licensave të prodhimit të energjisë, kompanive u nevojiten një sërë dokumentesh dhe lejesh ndërtimi. Ndërtuesit ankohen për shiritin e kuq, por ai i siguron investitorët që të mos përballen me të njëjtat rreziqe si konsumatorët që blejnë sisteme termike jocilësore.

Pavarësisht problemeve, ka një nxitje të madhe për energjinë e rinovueshme në Maqedoninë e Veriut, mbështetur nga Bashkimi Evropian. Synimi për prodhimin e energjisë së rinovueshme në konsumin total të energjisë bruto parashikohet të jetë 40% deri në vitin 2030 dhe 45% deri në 2040-ën. Që nga viti 2018, Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) ka financuar rreth 27 milionë euro për prodhimin e energjisë diellore dhe hidroelektrike. “BERZH ka mbështetur investime të konsiderueshme në rrjetin e transmetimit dhe shpërndarjes, sigurinë e furnizimit dhe përdorimin e burimeve të energjisë së rinovueshme” – thotë Andi Aranitasi, kreu i BERZH në Maqedoninë e Veriut. Megjithatë, ekspertët pajtohen se pavarësisht synimit të mirë, nuk ka gjasa që fondet ndërkombëtare të ndihmojnë Maqedoninë e Veriut të arrijë objektivat e saj ambicioze në kohë.

Advertisement
Advertisement
Click to comment

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply

Lajme nga vendi

Mickoski reflektoi duke pranuar emrin kushtetues të shtetit – a do të reflektoi edhe për ndryshimet kushtetuese?

Published

on

Pasi kryeministri në ardhje Hristijan Mickoski reflektoi duke pranuar realitetin politik, emrin kushtetues të shtetit, njohësit e zhvillimeve politike presin që ajo të pasqyrohet edhe në amendamentet kushtetuese.

“Mandatari veç theksoi se gjatë betimit do të përmend emrin kushtetues të vendit. Kjo ndonëse ka të bëjë edhe me reagimet dhe sugjerimet e mara nga faktori ndërkombëtar mbase gjykoj se edhe ai vet është i vetëdijshëm se si kryeministër duhet sjellje më ndryshe sesa nga pozita e opozitarit. Pa dyshim se reflektim do të ketë edhe për ndryshimet kushtetuese sepse në parim nuk janë kundër por synojnë në harmonizim të disa gjërave me shtetin fqinjë dhe faktorin ndërkombëtar. Dhe në këto rrethana të zgjedhjeve të BE ata në Bullgari dhe në nëntor në SHBA, ndonëse do duhet pak kohë qeveria e re të menaxhojë eventualisht për të harmonizuar diçka Ndërkaq reflektim vlerësoj se do të ketë sepse integrimi është pa alternativë për vendin”, thotë Qenan Aliu për PRESSonline.al

Mandatari Hristijan Mickoski – në paraqitjen e emrave të ministrave të rinj dhe programin për qeverinë e re, e përdor emrin kushtetues të shtetit tre herë në një fjali. Për të katërtën herë e vendos pranë mbiemrit të tij si mandatar.

Në daljen e tij të fundit televizive, Mickoski tha:

“Unë do të bëj betimin si kryeministër i ri me emrin kushtetues të shtetit, kjo është e qartë. Në daljet e mia jashtë vendit do të përdor emrin kushtetues. Nuk mund të sillemi me standarde të dyfishta, nuk mund t’u kërkojmë qytetarëve të respektojnë ligjet dhe kushtetutën dhe nuk i respektojmë ato. Por në paraqitjet e mia në vend dhe në deklaratat do të përdor emrin e vendit tim, që është Maqedonia”.

Advertisement

Më 5 qershor, Mickoski tha se nuk do ta përdor emrin Maqedonia e Veriut në fjalimet e tij dhe se do të nënshkruajë të gjitha dokumentet dhe ligjet me emrin kushtetues.

“Komunikimi i përgjithshëm institucional që është pjesë e Kushtetutës dhe ligjeve do të respektohet për aq kohë sa ato ligje janë në fuqi. Por në deklaratat e mia emri do të jetë Maqedoni”, tha Mickoski më 5 qershor, përcjell PRESSonline.al

Kryetari i Kuvendit Afrim Gashi ka caktuar seancën për zgjedhjen e Qeverisë së re të shtunën në ora 11:00.(PRESSonline.al)

Continue Reading

Lajme nga vendi

KAMBOVSKI DHE LIMANI DHANË DEKLARATË SOLEMNE SI ANËTARË TË RINJ TË KËSHILLIT GJYQËSOR, POR NUK U PËRGJIGJËN NËSE AI DUHET TË SHPËRNDAHET

Published

on

Askush të mos përzihet në pushtetin gjyqësor, porositën sot anëtarët e rinj të Këshillit gjyqësor Isamedin Limani dhe Aleksandar Kambovski, të cilët dhanë dekalrata solemne para kryetarit të Kuvendit, Afrim Gashi. Limani dhe Kambovski nuk u përgjigjën se çka mendojnë për propozimin për shpërndarje të Këshillit gjyqësor.

“Çdoherë kam besuar në pavarësi, në transparencë, llogaridhënie, përgjegjësi, luftë kundër korrupsionit. Shpresoj se këto bindje të mija do të trajtohen në këshill”, deklaroi Kambovski.

I pyetur se çka mendon për shpërndarjen e Këshillit, Kambovski tha se nuk ka çka të mendojë tani, sepse duhet të shqyrtohen propozimet e reja, ndërsa tani për tani nuk i din ato.

“Çdoherë është mirë gjqyësia të jetë e pavarur. Kjo është një nga autoritetet në shtet. Siç janë të pavarura autoritetet e tjera, edhe gjyqësia duhet të jetë e pavarur dhe vetë të vendosë për nevojat e veta”, shtoi Kambovski.

Ndërkaq gjyqtari Limani, iu referohet  dispozitave ligjore dhe kushtetuese për pavarësinë e Këshillit gjyqësor.

Advertisement

“Në pajtim me dispozitat kushtetuese dhe ligjore dihet se Këshilli gjyqësor është organ i pavarur kushtetues i cili do të kudjeset për sigurimin e pavarësisë së gjyqësorit. Këshilli gjyqësor duhet të sigurojë kushte që ajo pavarësi të jetë më transparente, dhe të mund të punojnë në mënyrë më efikase gjykatat”, deklaroi Limani.

As ai nuk u përjgigj nëse konsideorn se Këshilli gjyqësor duhet të shpërndahet, por tha se nëse duhet të bëhen reforma tët jera, Kuvendi është ai i cili mund ta ndryshojë Kushtetutën.

“Sepse krijuesi i Kushtetutës, Kuvendi është ligjvënës dhe krijues i Kushtetutës, ata kanë kompetencë nëse e ndryshojnë kushtetutën sepse dihet se amandamentet që janë sjellë në vitin 2006 se gjyqësori është autoritet i pavarur, por ata mund ta ndryshojnë kushtetutën, mund të sjellin edhe reforma të tjera”, tha Limani.

Gjyqtari nga Gjykata supreme, Isamedin Limani dhe gjyqtari nga Gjykata e Apelit Manstir, Aleksandar Kambovski u zgjidhën në 6 qershor të këtij viti pasi që gjykatësit votuan për kandidatët nga zona e tyre e apelit. Për Limanin votuan  shtatë gjykatës, ndërsa Kambovski u zgjodh për anëtar të Këshillit gjyqësor me gjithsej 28 vota të fituara.

Në pajtim me ligjin përr këshill gjyqësor anëtarët e Këshilli nga radhët e gjykatësve kanë mandat prej gjashtë viteve, me të drejtë rizgjedhjeje për edhe një mandat pas skadimit të së paku gjashtë viteve nga ndërprerja e mandatit paraprak në Këshillin gjyqësor.

Advertisement
Continue Reading

Lajme nga vendi

Aksident në rrugën Gostivar-Ohër, automjeti godet një ari

Published

on

Një ari ka mbetur i ngordhur pasi një automjet e ka goditur mëngjesin e sotëm në rrugën e Gostivarit-Ohër, ndërsa nuk ka persona të ndaluar.

Sipas njoftimit në numrin e vetëm të urgjencës 112, aksidenti trafiku ka ndodhur në ora 05:37 në gurthyesin e dytë në rrugën Gostivar-Ohër.

“Në vendin e aksidentit janë të pranishëm zyrtarë policorë nga stacioni policor i Gostivarit dhe një ekip hetimor.

Për largimin e ariut të ngordhur nga rruga kryesore janë njoftuar edhe Parku Kombëtar i Mavrovës dhe Njësia e Zjarrfikësve – Gostivar”, thuhet në njoftimin e Qendrës Rajonale për Menaxhimin e Krizave – Tetovë.

Continue Reading

Më të lexuarat