Connect with us

Lajme nga vendi

Projektet për gjelbërim mbeten në letër, ndërsa Shkupi lufton për ajër të pastër

Published

on

Reduktimi i ishujve të nxehtësisë, sigurimi i ajrit më të pastër dhe kushteve më të mira të jetesës në një mjedis urban mund të arrihet duke rritur gjelbërimin dhe duke reduktuar sipërfaqet e asfaltuara. Qytetet e Maqedonisë, e veçanërisht Shkupi, përballen me temperatura ekstreme, kryesisht në periudhën e verës, të cilat janë rezultat i shkatërrimit prej dekadash të gjelbërimit dhe betinizimit të qytetit. Tërbimi urban na lë me kushte të rënda jetese të trazuara, më së shumti për shkak të mosrespektimit të standardeve për sipërfaqet minimale të gjelbra të nevojshme për çdo banor. Qytetarët e Shkupit, Tetovës, Velesit, Kërçovës dhe mjediseve të tjera të ndotura prej vitesh apelojnë se duan më shumë drunj në hapësirat e tyre më të afërta dhe kushte më humane për jetë. Megjithatë, realiteti mbetet krejt ndryshe, shkruan Meta.mk. Profesori i Fakultetit të Pylltarisë, Jane Acevski, thotë se problemet tona janë të vështira për t’u zgjidhur sepse projektet tona mbeten në letër në pritje të realizimit dhe një numër i madh i tyre nuk realizohen kurrë. Ai thotë se ka marrë pjesë në dhjetëra projekte të gjelbërimit të Vodnos, Gazi Babës, korridoreve të gjelbërta të lumit Serava dhe Lepencit, për Kopshtin botanik e të tjera, por pothuajse asgjë nuk është bërë.

“Donim që Vodno të zbriste në Shkup, por bëmë krejt të kundërtën”, thotë Acevski dhe shton se tani është vonë për disa zgjidhje, të cilat para dhjetë viteve ishin shumë realiste.

“E gjelbërta nuk mund të jetë ilaç për të gjitha sëmundjet. Bimët përdorin CO2, por qytetet tona janë gjithashtu plot me toksina të tjera dhe pluhur. Duhet të kuptojmë se mbjellja e drunjve është vetëm një nga zgjidhjet dhe nuk do të zgjidhë ndotjen e ajrit. Në të njëjtën kohë do të duhet të identifikojmë ndotësit dhe të punojmë në neutralizimin e tyre”, thotë Acevski.

Ai konsideron se ka ende kohë për projektet për korridoret e gjelbërta të Seravës dhe Lepenecit dhe ato duhet të realizohen. Për ta në vitin 2017 u bë një studim, i cili vërtetoi se ka kushte për t’i ndërtuar dhe në vitin 2020 u përgatitën edhe projektet bazë, por gjërat u ndalën me kaq.

“Ideja ka qenë që në qytet përgjatë rrjedhës së lumenjve të hyjnë masa ajrore me lagështi më të madhe nga njëra anë dhe nga ana tjetër të pasurohet biodiversiteti, të kthehen zogjtë në qytet”, thotë Acevski.

Advertisement

Nga Qyteti i Shkupit nuk ka sqarim se çfarë po ndodh me dy projektet për korridoret e gjelbra, të bëra në kohën e pushtetit të kaluar të Petre Shilegovit. Ndonëse pas prezantimit të projekteve bazë, ai bëri të ditur se realizimi në terren do të fillojë shumë shpejt, megjithatë edhe tre vite më vonë ka shumë më tepër mbeturina se gjelbërim përgjatë këtyre lumenjve.

Studimi për korridoret e gjelbra të Lepencit dhe Seravës rrjedh nga udhëzimet e Planit të Përgjithshëm Urbanistik të Shkupit, i cili vendos një sistem të hapësirave të gjelbra, publike të hapura në qytet dhe i referohet strategjive dhe planeve më të vjetra zhvillimore për qytetin e Shkupit që nga vitet e 60-ta. Deri më tani, në Shkup janë krijuar hapësira të gjelbra, parqe, terrene sportive, rreshta drunjsh vetëm përgjatë rrjedhave të lumenjve Vardar dhe Treska, megjithëse korridoret përgjatë luginave të lumenjve janë veçanërisht të rëndësishëm duke marrë parasysh karakterin luginor të Shkupit për përmirësimin e kushteve klimatike dhe të përgjithshme në qytet.

Siç thuhet në Studim, Serava luan një rol në bartjen e masave të ajrit të pastër nga Mali i zi i Shkupit, ku buron, deri në Shkup. Nga ana tjetër, roli i Lepenecit është lënë pas dore për një kohë të gjatë si një hapësirë ​​potenciale për t’u lidhur me rrjetin e gjelbër të qytetit. Në lumin, i cili kalon nëpër tri komunat e Shkupit, Gjorçe Petrov, Karposh dhe Butel, momentalisht rrjedhin ujërat e zeza nga amvisëritë dhe objektet prodhuese, ndërsa në pjesë të caktuara hidhen mbeturina, rrënoja komunale dhe ndërtimore, të cilat zhvlerësojnë ndjeshëm vlerat e lumit dhe të bregut.

Nga qyteti i Shkupit nuk janë përgjigjur në pyetjet e Meta.mk nëse është planifikuar ndonjë aktivitet për realizimin e këtyre projekteve dhe nëse janë ndarë mjete për to në buxhet.

As këshilltarët e Qytetit të gjelbër human në Këshillin e Shkupit nuk e dinë se çfarë po ndodh me projektet për gjelbërimin e shtretërve të lumenjve Lepenec dhe Serava dhe thonë se ato nuk janë as pjesë e Programit të mjedisit jetësor 2023. Ata theksojnë se i mbështesin këto projekte dhe realizimin e tyre, por mendojnë se paraprakisht duhet të rafinohen.

Advertisement

“Një plan i plotë i zonës është i nevojshëm dhe ekipi që do të punojë duhet të jetë multidisiplinar. Që korridoret e gjelbra të realizohen profesionalisht duhet t’i kushtohet vëmendje si karakteristikave biologjike dhe morfologjike të peizazhit, ashtu edhe specieve bimore që do të përzgjidhen për të krijuar korridoret e gjelbërta”, thonë nga QGjH.

Ambientalistët thonë se është shumë e rëndësishme që të mos shkatërrohet gjelbërimi ekzistues, pra të investohet në kapacitetet e “Parqeve dhe gjelbërimit” për të kryer aktivitetin e tyre kryesor.

“Nuk ka gjë të tillë si “një dru i vjetër të zëvendësohet me një të ri”. Sa më i vjetër të jetë një dru, aq më të mëdha janë shërbimet e ekosistemit që ofron, ai ka një fuqi më të madhe për të pastruar ajrin, ofron më shumë hije dhe me vëllimin e saj fizik më të madh, kontribuon më shumë në ruajtjen e biodiversitetit. Prandaj, çdo pemë e shëndoshë e pjekur në Shkup duhet të mbrohet nga shkatërrimi dhe të ushqehet gjelbërimi që është në gjendje të keqe”, thotë Qyteti i gjelbër human.

Advertisement

Lajme nga vendi

Mungesa e gjykatësve detyron qytetarët që të presin me vite që lënda e tyre të vijë në radhë

Published

on

Gjykatat në të gjithë vendin po përballen me mungesë serioze të gjykatësve. Qytetarët me muaj madje me vite kërkojnë epilog për lëndë të caktuar nëpër labirintet e gjykatave. Për shembull, në Gjykatën Themelore të Strugës, delegohen gjykatës nga Shkupi ose për raste të caktuara gjykimet dërgohen në qytetin e Ohrit.

“Këta gjykatës që janë këtu, nuk dinë çfarë të bëjnë me numrin e madh të lëndëve dhe si t’i zgjidhin ato, janë shkelur afatet ligjore të parashikuara në ligj, duke qenë se nuk mund të veprojnë sipas afateve, për shkak të numrit të madh. Seancat caktohen për dy-tre muaj, pastaj fillon procedura prej në fillim. E tërë kjo komplikohet për shkak të mungesës së gjykatësve”, tha Vllado Çingoski- avokat.

Zgjidhja, thotë profesori Davitkovski, është në ndryshimet e ligjit, me të cilat u mundësua përzgjedhja e gjykatësve nga radhët e bashkëpunëtorëve profesionalë në gjykata, të cilët kanë përvojë pune dhe praktikë 10-15 vjet.

“Gjenerata e mëparshme që ka mbaruar Akademinë e gjykatësve, të gjithë duan të qëndrojnë në Shkup. Në Kriva Pallankë, në Kratovë dhe në disa qyteza nuk kishte gjykatës. Dhe çfarë bënë ata që janë fëmijë të dikujt, me lidhje politike dhe me kërkesë në Gjykatën Supreme, të gjithë qëndruan në Shkup. Tani ato gjykata janë bosh, dhe nga ana tjetër kemi mbipopullim në Shkup. Ne po e bllokojmë veten dhe kjo është rezultat i ndikimit të politikës”, tha Borçe Davitkovski- profesor.

Një nga propozimet është racionalizimi i gjykatave.

Advertisement

“Ndoshta duhet të ndryshohen edhe kompetencat e gjykatave. Për këtë arsye, një gjykatës zhvendoset nga një gjykatë në tjetrën. Atëherë do të racionalizohen edhe gjykatësit”, theksoi Arsen Janevski- profesor.Gazetar: Miki Trajkovski

Continue Reading

Lajme nga vendi

Së shpejti mund të ulet çmimi i energjisë elektrike për amvisëri

Published

on

Zvogëlimi i importit të energjisë elektrike për shkak të prodhimit të termocentraleve fotovoltaike së shpejti mund të ulë çmimet e saj për amvisëri, paralajmëron kryetar i Komisionit Rregullator për Energjetikë Marko Bislimovski.

Ai në një intervistë për “”Radio Europa e Lirë” thotë se aktualisht po punohet për plotësimin e tarifës së lirë të energjisë elektrike për amvisëri edhe për një orë tjetër. Bislimoski tha se tani duhet bërë një analizë reale për të treguar nëse ekziston mundësia që tarifa falas e energjisë elektrike të zgjatet edhe për një orë, pra deri në orën 16.00.

“Po zgjerojmë tarifën falas për të përfituar nga çmimi i lirë i energjisë elektrike në këto periudha. Po ashtu, me atë sinjal që i dërgojmë ESM dhe EVN Home, për të blerë energji elektrike në ato periudha, veçanërisht EVN Home, do të ofrojmë një çmim më të ulët të energjisë elektrike, që është shumë e mundur që të na mundësojë uljen e çmimit të energjisë elektrike për amvisëritë”, tha Bislimovski.

Aktualisht tarifa më e lirë e energjisë elektrike është nga ora 13:00 deri në orën 15:00.

Continue Reading

Lajme nga vendi

Ekspertët: Digjitalizimi është i domosdoshëm jo vetëm për antarësim në BE, por edhe për zhvilimin e ekonomisë

Published

on

Paralajmërimin e VMRO-DPMNE-së për themelimin e Ministrisë për Digjitalizim, konkretisht ndarjen nga Administrata, ekspertët e shohin si nevojë që, shteti duhet të ketë qasje serioze ndaj digjitalizimit real të shërbimeve elektronike, të cilat qytetarët duhet t’i marrin në jetën e përditshme.

Sipas, Marko Troshanovskit nga Instituti për Demokraci, për t’u realizuar kjo duhet të unifikohen bazat e të dhënave të institucioneve shtetërore që qytetarët të mos enden prej sporteli në sportel për një dokument të thjeshtë.

“Nëse ju e plotësoni aplikimin në mënyrë elektronike, duhet t’ju mundësohet që edhe në mënyrë elektronike ta dorëzoni. Domethënë, prej në fillim deri në fund të mos keni kontakt me zyrtarin administrativ. Ky është një moment shumë i rëndësishëm. Kështu, bazat e të gjitha institucioneve të jenë të unifikuara dhe këtu paralajmërimi për themelimin e Agjencisë për Digjitalizim, ndarja e administratës nga shoqëria informatike, ka kuptim dhe është shumë i rëndësishëm”, tha Marko Troshanovski, Instituti për Demokraci (IDSCS).

Profesori universitar Gjorgji Maxharov, për Alsat shprehet se digjitalizimi është i domosdoshëm, jo vetëm për anëtarësimin e vendit në BE, por edhe për zhvillimin e ekonomisë, por edhe për përfitimet të cilat qytetarët në mënyrë të drejtpërdrejtë do t’i përjetojnë. Megjithatë, për t’u realizuar kjo, duhet që në Kuvend të votohet ligjet e nevojshme.

“Pjesa më e vështirë është që e tërë kjo të finalizohet në kuadër të Kuvendit, në kuadër të miratimit të akteve ligjore, të cilat do të japin rëndësi të njëjtë të dokumenteve digjitale në lidhje me dokumentet në letër. Kështu që, duhet të punojmë në atë bashkë dhe duhet të kihet kujdes ndaj gjendjes së përgjithshme se ku gjendet shoqëria, cilat procese duhet dhe duam t’i digjitalizojmë dhe në lidhje me prioritetet që i kemi vendosur të fillojmë ta bëjmë atë. Siç thash, ai proces ka filluar, megjithatë nuk është i përfunduar dhe duhet që edhe shumë të punohet që në fund qytetarët ta shohin përfitimin direkt të shërbimeve të tilla digjitale”, u shpreh Gjorgji Maxharov, profesor universitar.

Advertisement

Rikujtojmë që Komisioni Evropian dy vite radhazi i rekomandoi Maqedonisë së Veriut ta harmonizojë legjislacionin me atë të BE-së në lidhje me procesin e digjitalizimit. Përbërja e kaluar kuvendore, nuk arriti që ta votojë ligjin për themelimin e Agjencisë Digjitale, si institucion udhëheqës në procesin e digjitalizimit të shërbimeve, trajnimit të qytetarëve, por edhe mbrojtjes së institucioneve nga sulmet kibernetike, të cilat gjatë periudhës së kaluar ishin të shpeshtuara. Sipas ekspertëve, Maqedonia e Veriut është mbi një dekadë mbrapa BE-së në procesin e digjitalizimit./Alsat.mk

Continue Reading

Më të lexuarat