Connect with us

Lajme nga vendi

Kanceri i qafës së mitrës zë vendin e katërt tek gratë në botë, tek ne sëmuren 150 gra çdo vit

Published

on

Kanceri i qafës së mitrës është kanceri i katërt më i shpeshtë tek femrat, me mbi 600.000 raste të reja në mbarë botën. Në vendin tonë, mesatarisht çdo vit sëmuren 150 gra dhe 20 gra humbin betejën me këtë sëmundje. Vetëm me një qasje gjithëpërfshirëse për parandalimin, shqyrtimin dhe trajtimin mund t’i japë fund kancerit të qafës së mitrës si një problem i shëndetit publik në vetëm disa breza.

Siç sqaron për MIA-n përfaqësuesja speciale e OBSH-së për Maqedoninë e Veriut dhe shefe e Zyrës së OBSH-së në Shkup, Dr. Ane Johansen, shkaktar primar i kancerit të qafës së mitrës është virusi human papilloma (HPV). Bëhet fjalë, siç thotë ai, për një infeksion tepër ngjitës që transmetohet nëpërmjet kontaktit seksual ose kontaktit lëkurë me lëkurë.

“HPV është një virus jashtëzakonisht i zakonshëm – 80 për qind e femrave dhe meshkujve seksualisht aktivë e marrin atë në një moment të jetës së tyre. Infeksioni i vazhdueshëm me një lloj HPV me rrezik të lartë mund të çojë në ndryshime anormale në qelizat e qafës së mitrës. Këto ndryshime quhen lezione parakanceroze. Nëse nuk shërohen ose hiqen, ato mund të zhvillohen në kancer. Zakonisht duhen vite që këto lezione të zhvillohen në kancer të qafës së mitrës”, thotë Dr. Johansen.

Siç thekson ajo, faktorët e rrezikut përfshijnë moshën e shtatzënisë së parë, tre ose më shumë shtatzëni të plota, pirjen e duhanit, dobësimin e sistemit imunitar, infeksionin HIV ose praninë e infeksioneve të tjera seksualisht të transmetueshme.

Simptomat e kancerit të qafës së mitrës në fazën e hershme përfshijnë gjakderdhje të parregullt midis cikleve menstruale ose pas menopauzës, rritje të sekrecioneve vaginale me erë të keqe, gjakderdhje vaginale pas marrëdhënies seksuale, dhimbje legeni ose dhimbje gjatë marrëdhënies seksuale.

Advertisement

Simptomat e kancerit të avancuar të qafës së mitrës përfshijnë dhimbje të vazhdueshme në shpinë, këmbë ose legen, humbje peshe, lodhje, humbje oreksi, sekrecion me erë të pakëndshme dhe dhimbje vaginale si dhe ënjtje të këmbës ose të dy gjymtyrëve të poshtme.

Karcinomi i qafës së mitrës zhvillohet më shpesh tek gratë e moshës 20 deri në 45 vjeç.

Përfaqësuesja Speciale i OBSH-së për Maqedoninë e Veriut thotë se kanceri i qafës së mitrës është një nga llojet më të zakonshme të kancerit që prek gratë, me rreth 69,000 raste dhe 30,000 vdekje të regjistruara çdo vit në Rajonin Evropian të OBSH-së.

Ajo shton se sëmundja ka më shumë shanse të zhvillohet tek gratë e moshës 20 deri në 45 vjeç dhe incidenca është më e lartë në vendet që nuk kanë programe efektive të organizuara të depistimit të kancerit të qafës së mitrës.

Sipas të dhënave të Institutit të Shëndetit Publik të Republika e Maqedonisë së Veriut, gjatë vitit 2021, në vend janë regjistruar 179 raste të reja me kancer të qafës së mitrës, gjegjësisht 5,5 për qind të totalit të rasteve të regjistruara me kancer në vend, ndërsa incidenca është 19,34/100,000 femra.

Advertisement

Sipas ndarjes së dhjetë lokalizimeve primare më të shpeshta të kancerit tek gratë në vendin tonë për vitin 2021, kanceri i qafës së mitrës është në vendin e gjashtë dhe kanceri i gjirit në vendin e parë.

Në vitin 2020, kishte rreth 604,000 raste të kancerit të qafës së mitrës dhe 342,000 vdekje për shkak të tij në mbarë botën.

Nga Ministria e Shëndetësisë, për MIA-n informojnë se në vendin tonë mesatarisht çdo vit nga kanceri i qafës së mitrës sëmuren 150 gra, ndërsa 20 gra e humbin betejën me këtë sëmundje.

Në kuadër të muajit të ndërgjegjësimit për kancerin e qafës së mitrës, mesazhet kryesore që u përcollën janë informimi dhe edukimi i detyrueshëm i grave për kancerin e qafës së mitrës, ekzaminimi depistues dhe vaksinimi me dy doza të vaksinës HPV.

“Mesazhet janë të qarta – informohuni. Mësoni faktet rreth kancerit të qafës së mitrës dhe papillomavirusit njerëzor (HPV) që e shkakton atë. Ndihmoni të edukoni edhe gratë e tjera në jetën tuaj. Bëni një analizë depistimi. Depistimi i kancerit të qafës së mitrës zakonisht fillon në moshën 30 vjeç dhe përsëritet periodikisht. Vaksinohuni. Vaksina e HPV-së jepet në dy doza që duhet të fillojnë kur vajza është nga 9 deri në 14 vjeç. Në Maqedoninë e Veriut vetëm vajzat mbi moshën 12 vjeçare vaksinohen me vaksinën kundër HPV-së, duke i dhënë dy doza të vaksinës, me një interval prej gjashtë muajsh”, citon për MIA-n Dr. Johansen.

Advertisement

Përfaqësuesja speciale e OBSH-së për Maqedoninë e Veriut siguron se kur diagnostikohet, kanceri i qafës së mitrës është një nga format më të suksesshme të kancerit të shërueshme, nëse zbulohet herët dhe menaxhohet në mënyrë efektive. Karcinomi i diagnostikuar në fazat e vona mund të trajtohet gjithashtu me trajtimin e duhur dhe kujdesin paliativ.

Përveç parandalimit përmes vaksinimit HPV, lezionet prekanceroze mund të zbulohen lehtësisht përmes depistimit përpara se të shndërrohen në karcinom.

Vaksina HPV është pothuajse 100 për qind efektive në parandalimin e shumicës së infeksioneve HPV që mund të rezultojnë në kushte prekanceroze dhe kanceroze.

“Kur zbulohen, lezionet prekanceroze mund të trajtohen dhe kanceri mund të shmanget. Programet e depistimit mund të zbulojnë gjithashtu kancerin në një fazë të hershme kur mjekimi ka më shumë potencial për shërim. Futja më gjerësisht e vaksinës HPV, e kombinuar me kontrollin e organizuar për kancerin e qafës së mitrës, ka potencialin të shpëtojë shumë jetë, veçanërisht në mesin e grave më të reja”, shton Dr. Johansen.

Siç shpjegon ajo, trajtimet kryesore për kancerin e qafës së mitrës janë kirurgjia, radioterapia dhe kimioterapia, të cilat mund të çojnë në probleme shëndetësore afatgjata, përfshirë infertilitetin.

Advertisement

Doktor Johansen thekson se programet e organizuara të depistimit mundësojnë zbulimin e lezioneve prekanceroze, të cilat nëse trajtohen në mënyrë korrekte mund të parandalojnë zhvillimin e kancerit invaziv.

Ministria e Shëndetësisë organizon depistim për zbulimin e hershëm dhe fushata ndërgjegjësimi

Ministria e Shëndetësisë, për MIA-n bën të ditur se janë duke organizuar depistim për zbulimin e hershëm të kancerit të qafës së mitrës. Për caktimin e ekzaminimit parandalues ​​për zbulimin e hershëm të kancerit të qafës së mitrës, siç citon Ministria, është në dispozicion ueb platforma “https://skrining.zdravstvo.gov.mk/”.

Citohet se për vitin aktual 2023 vazhdon kontrolli i organizuar për femrat e moshës 21 deri në 59 vjeç që nuk kanë bërë Pap test në tre vitet e fundit. Vizita mjekësore për gratë e kësaj moshe, si pjesë e depistimit, është falas.

“Ministria e Shëndetësisë është e fokusuar në përmirësimin e shëndetit të grave dhe për këtë qëllim po realizohet një fushatë e vazhdueshme për promovimin dhe ndërgjegjësimin për këtë sëmundje, me qëllim zbulimin e hershëm, i cili mund të shpëtojë jetë. Për këtë qëllim kryhet depistimi për zbulimin e hershëm të kancerit të qafës së mitrës, me vizita mjekësore falas dhe Pap test pranë gjinekologut të familjes për gratë e moshës 21 deri në 59 vjeçare, të cilat nuk kanë bërë një ekzaminim të tillë në tre vitet e fundit”, bëjnë të ditur nga Ministria.

Advertisement

Ata bëjnë të ditur se me një kontroll të organizuar vitin e kaluar janë mbuluar femrat e moshës 36 deri në 45 vjeç, të cilat nuk kishin bërë Pap test në tre vitet e fundit.

“Ueb platforma screening.mk lidhet drejtpërdrejt me sistemin “Termini im” dhe gjinekologu familjar menjëherë merr informacion për pacientët e regjistruar dhe i informon ata se në cilën datë dhe orë është caktuar vizita mjekësore. Sipas orarit të parashikuar në planin për Pap testin, gjinekologu i familjes i informon femrat duke i informuar për datën dhe orën e saktë se kur duhet bërë Pap testi. Po ashtu, mjekët obstetër-gjinekologë mund t’i regjistrojnë pacientët e kësaj moshe dhe t’i thërrasin sipas planit dhe orarit”, citojnë për MIA-n nga Ministria.

Siç sqarojnë ata, nga prilli i vitit 2022 deri në fund të vitit të kaluar, gjithsej 17.204 pacientë kanë përdorur platformën e internetit, nga të cilët 12.194 pacientë kanë kryer Pap test.

Ndryshe, në buxhetin për vitin 2023 janë paraparë 23.570.000 denarë për Programin për zbulimin e hershëm të sëmundjeve malinje.

Advertisement
Advertisement

Lajme nga vendi

Mickoski reflektoi duke pranuar emrin kushtetues të shtetit – a do të reflektoi edhe për ndryshimet kushtetuese?

Published

on

Pasi kryeministri në ardhje Hristijan Mickoski reflektoi duke pranuar realitetin politik, emrin kushtetues të shtetit, njohësit e zhvillimeve politike presin që ajo të pasqyrohet edhe në amendamentet kushtetuese.

“Mandatari veç theksoi se gjatë betimit do të përmend emrin kushtetues të vendit. Kjo ndonëse ka të bëjë edhe me reagimet dhe sugjerimet e mara nga faktori ndërkombëtar mbase gjykoj se edhe ai vet është i vetëdijshëm se si kryeministër duhet sjellje më ndryshe sesa nga pozita e opozitarit. Pa dyshim se reflektim do të ketë edhe për ndryshimet kushtetuese sepse në parim nuk janë kundër por synojnë në harmonizim të disa gjërave me shtetin fqinjë dhe faktorin ndërkombëtar. Dhe në këto rrethana të zgjedhjeve të BE ata në Bullgari dhe në nëntor në SHBA, ndonëse do duhet pak kohë qeveria e re të menaxhojë eventualisht për të harmonizuar diçka Ndërkaq reflektim vlerësoj se do të ketë sepse integrimi është pa alternativë për vendin”, thotë Qenan Aliu për PRESSonline.al

Mandatari Hristijan Mickoski – në paraqitjen e emrave të ministrave të rinj dhe programin për qeverinë e re, e përdor emrin kushtetues të shtetit tre herë në një fjali. Për të katërtën herë e vendos pranë mbiemrit të tij si mandatar.

Në daljen e tij të fundit televizive, Mickoski tha:

“Unë do të bëj betimin si kryeministër i ri me emrin kushtetues të shtetit, kjo është e qartë. Në daljet e mia jashtë vendit do të përdor emrin kushtetues. Nuk mund të sillemi me standarde të dyfishta, nuk mund t’u kërkojmë qytetarëve të respektojnë ligjet dhe kushtetutën dhe nuk i respektojmë ato. Por në paraqitjet e mia në vend dhe në deklaratat do të përdor emrin e vendit tim, që është Maqedonia”.

Advertisement

Më 5 qershor, Mickoski tha se nuk do ta përdor emrin Maqedonia e Veriut në fjalimet e tij dhe se do të nënshkruajë të gjitha dokumentet dhe ligjet me emrin kushtetues.

“Komunikimi i përgjithshëm institucional që është pjesë e Kushtetutës dhe ligjeve do të respektohet për aq kohë sa ato ligje janë në fuqi. Por në deklaratat e mia emri do të jetë Maqedoni”, tha Mickoski më 5 qershor, përcjell PRESSonline.al

Kryetari i Kuvendit Afrim Gashi ka caktuar seancën për zgjedhjen e Qeverisë së re të shtunën në ora 11:00.(PRESSonline.al)

Continue Reading

Lajme nga vendi

KAMBOVSKI DHE LIMANI DHANË DEKLARATË SOLEMNE SI ANËTARË TË RINJ TË KËSHILLIT GJYQËSOR, POR NUK U PËRGJIGJËN NËSE AI DUHET TË SHPËRNDAHET

Published

on

Askush të mos përzihet në pushtetin gjyqësor, porositën sot anëtarët e rinj të Këshillit gjyqësor Isamedin Limani dhe Aleksandar Kambovski, të cilët dhanë dekalrata solemne para kryetarit të Kuvendit, Afrim Gashi. Limani dhe Kambovski nuk u përgjigjën se çka mendojnë për propozimin për shpërndarje të Këshillit gjyqësor.

“Çdoherë kam besuar në pavarësi, në transparencë, llogaridhënie, përgjegjësi, luftë kundër korrupsionit. Shpresoj se këto bindje të mija do të trajtohen në këshill”, deklaroi Kambovski.

I pyetur se çka mendon për shpërndarjen e Këshillit, Kambovski tha se nuk ka çka të mendojë tani, sepse duhet të shqyrtohen propozimet e reja, ndërsa tani për tani nuk i din ato.

“Çdoherë është mirë gjqyësia të jetë e pavarur. Kjo është një nga autoritetet në shtet. Siç janë të pavarura autoritetet e tjera, edhe gjyqësia duhet të jetë e pavarur dhe vetë të vendosë për nevojat e veta”, shtoi Kambovski.

Ndërkaq gjyqtari Limani, iu referohet  dispozitave ligjore dhe kushtetuese për pavarësinë e Këshillit gjyqësor.

Advertisement

“Në pajtim me dispozitat kushtetuese dhe ligjore dihet se Këshilli gjyqësor është organ i pavarur kushtetues i cili do të kudjeset për sigurimin e pavarësisë së gjyqësorit. Këshilli gjyqësor duhet të sigurojë kushte që ajo pavarësi të jetë më transparente, dhe të mund të punojnë në mënyrë më efikase gjykatat”, deklaroi Limani.

As ai nuk u përjgigj nëse konsideorn se Këshilli gjyqësor duhet të shpërndahet, por tha se nëse duhet të bëhen reforma tët jera, Kuvendi është ai i cili mund ta ndryshojë Kushtetutën.

“Sepse krijuesi i Kushtetutës, Kuvendi është ligjvënës dhe krijues i Kushtetutës, ata kanë kompetencë nëse e ndryshojnë kushtetutën sepse dihet se amandamentet që janë sjellë në vitin 2006 se gjyqësori është autoritet i pavarur, por ata mund ta ndryshojnë kushtetutën, mund të sjellin edhe reforma të tjera”, tha Limani.

Gjyqtari nga Gjykata supreme, Isamedin Limani dhe gjyqtari nga Gjykata e Apelit Manstir, Aleksandar Kambovski u zgjidhën në 6 qershor të këtij viti pasi që gjykatësit votuan për kandidatët nga zona e tyre e apelit. Për Limanin votuan  shtatë gjykatës, ndërsa Kambovski u zgjodh për anëtar të Këshillit gjyqësor me gjithsej 28 vota të fituara.

Në pajtim me ligjin përr këshill gjyqësor anëtarët e Këshilli nga radhët e gjykatësve kanë mandat prej gjashtë viteve, me të drejtë rizgjedhjeje për edhe një mandat pas skadimit të së paku gjashtë viteve nga ndërprerja e mandatit paraprak në Këshillin gjyqësor.

Advertisement
Continue Reading

Lajme nga vendi

Aksident në rrugën Gostivar-Ohër, automjeti godet një ari

Published

on

Një ari ka mbetur i ngordhur pasi një automjet e ka goditur mëngjesin e sotëm në rrugën e Gostivarit-Ohër, ndërsa nuk ka persona të ndaluar.

Sipas njoftimit në numrin e vetëm të urgjencës 112, aksidenti trafiku ka ndodhur në ora 05:37 në gurthyesin e dytë në rrugën Gostivar-Ohër.

“Në vendin e aksidentit janë të pranishëm zyrtarë policorë nga stacioni policor i Gostivarit dhe një ekip hetimor.

Për largimin e ariut të ngordhur nga rruga kryesore janë njoftuar edhe Parku Kombëtar i Mavrovës dhe Njësia e Zjarrfikësve – Gostivar”, thuhet në njoftimin e Qendrës Rajonale për Menaxhimin e Krizave – Tetovë.

Continue Reading

Më të lexuarat