Connect with us

Lajme nga vendi

22 vjet nga marrëveshja për paqe mes Maqedonisë dhe kryengritësve shqiptarë

Published

on

Më 5 korrik të vitit 2001, Qeveria e Maqedonisë dhe kryengritësit shqiptarë arrijnë marrëveshjen për paqe.

Me këtë marrëveshje u arrit të ndërpritet konflikti, që përfundoi me të ashtuquajturën marrëveshje të Ohrit të nënshkruar më 13 gusht në Ohër të Maqedonisë.

Shkatërrimi i RSFJ-së dhe mëvetësimi i Republikës të Maqedonisë shkaktoi ndryshime të thella politike, shoqërore dhe ekonomike asokohe. Pluralizmi manifestohej me formimin e partive politike të cilat, në vend të atij ideologjik, kishin karakter të fuqishëm etnik.

Si rezultat i këtij tranzicioni, një pjesë e madhe e popullsisë mbetet pa punë, kurse varfëria, korrupsioni, kriminaliteti dhe kriza ekonomike marrin përmasa shumë të mëdha, shkruan Kosova Press.

Ekonomia e shkatërruar, aferat dhe skandalet politike, korrupsioni dhe marrëdhëniet e keqësuara ndëretnike edhe më shumë e destabilizuan vendin.

Duhet të theksohet fakti se me Kushtetutën e vitit 1991, shqiptarët i humbën të drejtat të cilat, formalisht, i gëzonin me Kushtetutën e vitit 1974. Për këto shkaqe Kushtetuta u miratua pa votat e deputetëve shqiptarë në Parlament.

Advertisement

Periudha e viteve 2000-2001 në Maqedoni, karakterizohet me papunësi të madhe (400.000 persona të aftë për punë janë të papunësuar kurse 80.000 familje marrin ndihma sociale) dhe me procesin e papërfunduar të privatizimit i shoqëruar me procedura për falimentim për shumë ndërmarrje.

Jeta politike karakterizohet me parti një etnike, ndërsa Qeveria udhëhiqej nga parti nacionaliste. Qeverisja ishte e centralizuar, kurse sistemi juridik dhe ligjet nuk ishin të përfunduara (nuk ishin miratuar ligjet e nevojshme, ndërsa ato të miratuarat shpesh ndryshonin dhe gjykatat shumë ngadalë vendosin për lëndët).

Edhe pse në Parlament kishte përfaqësues shqiptarë dhe në koalicionin qeveritar kishte ministra-shqiptarë, në administratë dhe strukturat shtetërore, shqiptarët nuk ishin proporcionalisht të përfaqësuar. Partitë politike të shqiptarëve në RM publikisht vazhdojnë të tregojnë pakënaqësinë nga statusi i tyre në jetën politike dhe publike në vend.

Tensionimi i marrëdhënieve ndëretnike vjen në shprehje gjatë protestave të shqiptarëve me kërkesë për rritjen e të drejtave kolektive ku ndëshkohen dhe konfrontohen me policinë si dhe gjatë protestave të maqedonasve kundër shtimit të të drejtave të shqiptarëve.

Konflikti i armatosur, filloi në rrethinën e fshatit Tanushë të Shkupit, në shkurt të viti 2001. Aktivitetet luftarake zhvilloheshin në rajonin e Kumanovës dhe Lipkovës, atë të Tetovës dhe Shkupit.

Advertisement

Gjatë konfliktit UÇK-ja i sulmonte forcat e sigurimit të Republikës së Maqedonisë, mobilizoi një pjesë të popullatës shqiptare për të marrë pjesë në aktivitetet luftarake dhe aktivitete kundër popullatës civile.

Forcat e sigurimit i sulmonin pozitat UÇK-së me armatim të rëndë, përgatitnin prita për anëtarët e UÇK-së, arrestonin qytetarë që dyshohej se ishin anëtarë dhe bashkëpunëtorë të UÇK-së, bënin aktivitete kundër popullsisë civile. Në rajonet e krizës dhe përreth ishin vendosur postblloqe policore.

Shumë njerëz i lëshuan vatrat e tyre në rajonet e krizës dhe si refugjatë ose si të zhvendosur të brendshëm, vendoseshin në vende tjera, brenda dhe jashtë vendit.

Në të dyja anët kishte viktima në njerëz, kurse në rajonet e krizës kishte edhe dëme materiale ndaj shtëpive dhe pronës së popullatës, si dhe shkatërrime të objekteve fetare dhe kulturore-historike.

Bashkësia ndërkombëtare ishte aktive që nga fillimi i konfliktit të armatosur edhe pse pjesëmarrja e saj nuk ishte e barabartë. Në fillim ajo i dënonte aktivitetet e UÇK-së dhe i shpalli si terroriste, kurse më vonë kërkonte nga Qeveria dhe Parlamenti që t’i marrin parasysh kërkesat e tyre.

Advertisement

Nën ndikimin e bashkësisë ndërkombëtare formohet edhe qeveria e koalicionit të gjerë e përbërë nga katër partitë më të mëdha, në të cilën përveç VMRO-DPMNE-së dhe PDSH-së hynë edhe LSDM-ja dhe PPD-ja.

Përmes përfaqësuesve të saj të emëruar nga BE dhe SHBA, Bashkësia ndërkombëtare merrte pjesë në formulimin e Marrëveshjes Kornizë dhe e stimulonte nënshkrimin e së njëjtës. Menjëherë pas kësaj, vëzhgojnë dhe stacionohen forca të NATO-së në territorin e Republikës së Maqedonisë.

Përmbajtja e marrëveshjes kornizë për zgjidhjen e situatës politike e të sigurisë në Maqedoni, që të hënën edhe zyrtarisht, në gjuhën angleze e nënshkruan kryetari i Republikës së Maqedonisë, Boris Trajkovski, lideri i VMRO-DPMNE-së dhe kryeministër Lubço Georgievski, liderët e LSDM-së Branko Cërvenkovski, të PPD-së Imer Imeri dhe PDSH-së Arbën Xhaferi. Në dokument, nënshkrime si dëshmitarë zyrtarë i vunë edhe lehtësuesit ndërkombëtar në dialog – Fransoa Leotar dhe Xhejms Perdju.

Advertisement

Lajme nga vendi

Është rihapur për qarkullim vendkalimi kufitar “Bogorodicë”

Published

on

Vendkalimi kufitar “Bogorodicë” është rihapur dhe funksionon normalisht, njofton Ministria e Punëve të Brendshme (MPB) . Kalimi është mbyllur përkohësisht sot për shkak të zjarrit në anën greke të kufirit. Për shuarjen e zjarrit kanë ndërhyrë 39 zjarrfikëse me dy ekipe këmbësorie, 12 automjete dhe një helikopter.

Deri në normalizimin e qarkullimit në vendkalimin kufitar Bogorodicë – Evzoni automjetet janë devijuar në vendkalimin kufitar “Dojran”. Në kamerat e Ndërmarrjes Publike për Rrugët Shtetërore vërehej se në dalje të shtetit ndodhen tre rreshta të automjeteve që presin në dalje të shtetit dhe nuk lëvizin.

Continue Reading

Lajme nga vendi

(VIDEO)Vazhdimi i bulevardit V.S Bato në Tetovë do të realizohet në dy faza

Published

on

Vazhdimi i bulevardit V.S Bato në Tetovë do të realizohet në dy faza. Faza e parë është deri në lagjen Drenovec, respektivisht deri tek ish fabrika e Tullave, ndërsa faza e dytë duhet të realizohet deri në fshatin Poroj. Aktualisht është duke u punuar në fazën e parë, ku janë duke u vendosur kanalizimi atmosferik dhe fekal, rrjeti I ujësjellësit, ndërsa më pas do të vazhdohet edhe me asfaltimin dhe me ndriçimin publik. Nga komuna e Tetovës thonë se për fazën e parë janë siguruar mjetet ndërsa për fazën e dytë do të kërkohet ndihmë nga qeveria e Republikës së Maqedonisë së Veriut. Krahas punëve në teren në vijim e sipër është edhe procesi I shpronësimit të pronave private. “Për sa I përket këtij bulevardi, aktualisht është duke u bërë kanalizimi atmosferik, njëkohësisht ka filluar edhe shpronësimi I pronave, ku janë 38 lëndë për shpronësim.Pasi të përfundohet faza e parë që përfshinë kanalizimet, asfaltimin dhe ndriçimin publik ku vlera totale e fazës së parë kushton reth një milion euro, më pas do të vazhdohet edhe me fazën e dytë por, pasi që është një projekt që kushton më shumë do të duhet të kërkohet mjete nga qeveria për të përmbyllur këtë buevard”, deklaroi Besarta Ramadani, zëdhënse e komunës së Tetovës. Ndryshe, Bulevardi “Vidoe Smilevski – Bato” apo vazhdimi i bulevardit industrial nga qendra sportive e deri tek rruga për te kazerma, është përuruar në vitin 2021,ndërsa ka kushtuar gjithsej 1 milion euro kurse mjetet janë siguruar përmes bankës botërore. Ky bulevard është një ndër arteriet kryesore të komunikacionit për trafikun e stërngarkuar në rrugët e qytetit të Tetovës dhe kishte për qëllim që të evitojë kaosin në pjesët kryesore, sidomos për automjetete që vijnë nga Shkupi dhe Gostivari dhe desticnacion nuk e kanë Tetovën, por rrugën regjionale Tetovë-Jazhincë dhe anasjelltas.Paralelisht në Tetovë zhvillohen edhe dy projekte, njëri prej te kazerma e Tetovës e deri tek dalja në rrugën Tetovë-Jazhincë dhe qarkorja e Tetovës nga autostrada Tetovë-Shkup e deri në fshatin Neprshten. Të gjitha këto tre segmente rrugore nëse përfundojnë brenda disa viteve, do të jetë shpëtim për Tetovën sidomos për automjetetet e rënda të cilët nuk do të duhet që të hyjnë brenda në qytet por do të shfrytëzojnë njërën prej këtyre tre rrugëve.Qarkorja e Tetovës filloi këtë vit, pak para zgjedhjeve dhe sipas paralajmërimeve do të duhet të përfundojë vitin e ardhshëm. TV KOHA

Continue Reading

Lajme nga vendi

(VIDEO) Punët në rrugën e butiqeve fillojnë më 15 gusht

Published

on

Rruga e Butiqeve pritet të fillojë të rikostruohet kah mesi i muajit gusht, thotë kryetari i komunës së Tetovës Bilall Kasami. Rikostruimi i kësaj rruge është shtyer disa herë, filimisht për shkak të pandemisë, pastaj për shkak të rritjes së çmimit të materialeve, ndërsa kishte edhe prolongim të punëve për shkak të mos dhënies së lejes së punëve nga ana e policisë. Kryetari i komunës së Tetovës thotë se punimet do të fillojnë me 15 gushtë , afat që deri më tash është duke u shtyre nga viti 2022 kur edhe kryetari Kasami nënshkroi me ish ministrit të Vetëqeverisjes Lokale Risto Penov. Bilall Kasami- kryetar i komunës Tetovës “ Në rrugën e butileve është dashur të fillojnë punimet por me kërkesë të banorëve të zonës për shkak të përvojave më të hershme që nuk realizoheshin punimet në kohë , kërkuan që punimet të nisin pas largimit të mërgimtarëve dhe dakordimi është pas 15 gushtit të fillojn punimet dhe besoje në afat rekord para fillimit të dimrit të përmbylljen gjithë punimet.” Zakonisht në këtë periudhë kjo rrugë është më shumë e frekuentuar. Banorët janë të ndarë, disa thonë se punimet duhet të fillojnë të paktën me 1 shtator e disa mendoj se 15 gushti është koha e duhur.Anketa Me këtë projekt pritet që të ruhet identiteti dhe autenticiteti i Rrugës së Butiqeve apo i Çarshisë së Epërme. Kjo rrugë në të kaluarën ishte shumë e njohur dhe e frekuentuar nga qytetarët për artizanalet megjithatë sot bizneset që ndodhen aty nuk kanë punë sikur para disa viteve.TV KOHA

Continue Reading

Më të lexuarat